Tượng Phật nằm núi Tà Cú: dài 49 m, nên đi cáp treo hay leo bộ

Tượng Phật nằm núi Tà Cú dài khoảng 49 m, được dựng đầu thập niên 1960 trên núi Tà Cú, cách Phan Thiết khoảng 30 km về phía tây nam (nay thuộc tỉnh Lâm Đồng). Tượng từng được Tổ chức Kỷ lục Việt Nam ghi nhận là tượng Phật nằm lớn nhất Việt Nam ở thời điểm xác lập. Lên núi có hai cách: đi cáp treo vài phút, hoặc leo bộ đường mòn đá xuyên rừng mất khoảng một tiếng rưỡi đến hai tiếng tuỳ sức.

Núi Tà Cú và hai ngôi chùa trên núi

Tà Cú là ngọn núi đá granit cao khoảng 649 m, nổi lên giữa vùng đồng bằng khô ven biển, phủ rừng thường xanh xen rừng khô. Từ xa nhìn tới, núi như một khối đá xanh sẫm đứng riêng. Vùng núi nay là khu bảo tồn thiên nhiên Tà Cú, giữ một mảnh rừng hiếm hoi còn lại trong vùng khí hậu bán khô hạn của Nam Trung Bộ.

Chuyện chùa trên núi bắt đầu từ thế kỷ 19. Theo sử chùa và lời kể địa phương, Hoà thượng Hữu Đức tìm lên núi ẩn tu, sống trong hang đá, làm thuốc chữa bệnh cho người dân quanh vùng. Danh tiếng lan rộng, ngôi chùa trên núi được triều Nguyễn ban biển hiệu "Linh Sơn Trường Thọ". Người dân quen gọi là chùa Núi; gần đó còn có chùa Long Đoàn mà dân gọi là chùa Dưới. Các chi tiết về năm tháng và chuyện chữa bệnh cho người trong hoàng tộc chủ yếu đến từ lời kể và văn bia của chùa — nên đọc như truyền thống của chùa, không phải sử liệu đã đối chiếu đầy đủ.

Các hang đá nơi vị sư tổ từng ngồi tu vẫn còn trong khuôn viên, là điểm nhiều người dừng lại lâu nhất.

Tượng Phật nằm: kích thước và cách nhìn

Tượng nằm trên một khoảnh đất bằng ở lưng chừng núi, bao quanh là rừng. Khác với tượng đứng nhìn từ dưới lên, tượng nằm phải đi dọc theo thân mới thấy hết: từ đầu tượng kê trên cánh tay, dọc theo nếp áo cà sa, đến đôi bàn chân xếp chồng.

Vì sao tượng nằm nghiêng phải? Theo kinh Đại Bát Niết Bàn, trong đêm cuối cùng ở rừng sala tại Câu Thi Na, Đức Phật nằm nghiêng hông phải, chân trái đặt lên chân phải, gọi là "tư thế sư tử nằm". Tượng không diễn tả cái chết bi thương, mà là sự an nhiên của người đã xong việc. Nhiều người lần đầu thấy tượng nằm cứ tưởng tượng "đang ngủ" — biết tích rồi nhìn sẽ khác.

Gần đó còn có tượng Quán Thế Âm đứng và nhiều tượng nhỏ khác trong khuôn viên chùa. Từ sân tượng nằm, ngày trời trong có thể thấy đồng bằng và biển xa.

Cáp treo hay leo bộ

Đi cáp treo

Tuyến cáp treo đưa khách từ chân núi lên gần khu chùa trong vài phút, nhìn xuống tán rừng bên dưới. Hợp với người lớn tuổi, trẻ nhỏ, người có bệnh tim mạch, đau khớp, hoặc đi trong ngày nắng gắt. Giá vé, giờ chạy thay đổi theo thời điểm — xem tại quầy hoặc trang chính thức của khu du lịch trước khi đi.

Leo bộ đường mòn

Đường mòn lên núi là bậc đá xen đất, có đoạn dốc đứng, xuyên qua rừng có bóng mát. Người quen đi bộ mất khoảng một tiếng rưỡi đến hai tiếng để lên. Đường này xưa là lối duy nhất của khách hành hương, và nhiều Phật tử vẫn chọn đi bộ như một cách tu.

Một cách phổ biến: leo bộ lên lúc sáng mát, đi cáp treo xuống để đỡ cho đầu gối.

Leo an toàn: những điều cần nhớ

• Đi sớm. Khởi hành trước 7 giờ sáng. Vùng này nắng nóng và khô, giữa trưa rất mệt.
• Nước: ít nhất một lít mỗi người cho đường lên. Mang thêm muối hoặc nước điện giải nếu ra nhiều mồ hôi.
• Giày: đế bám, cổ thấp hoặc cao đều được; không dép tông.
• Đi theo đường chính, không tự mở lối tắt vào rừng. Đây là khu bảo tồn, lạc đường là chuyện có thật.
• Khỉ: trên núi có khỉ đuôi dài. Đừng cho khỉ ăn, đừng cầm túi nilon, đồ ăn lủng lẳng trên tay; giữ kính, điện thoại chắc. Khỉ được cho ăn quen sẽ giật đồ, cào cắn người.
• Không đốt lửa, không hút thuốc trên đường mòn. Mùa khô rừng Tà Cú rất dễ cháy.
• Biết dừng: tim đập dồn, choáng, đau ngực thì ngồi nghỉ, báo người đi cùng, đừng cố lên.

Mùa nên đi

Khí hậu vùng Tà Cú có hai mùa rõ: mùa khô khoảng tháng 11 đến tháng 4, mùa mưa khoảng tháng 5 đến tháng 10.

• Đầu mùa khô (tháng 11–1): trời trong, mát hơn, rừng còn xanh. Đẹp nhất để leo bộ.
• Cuối mùa khô (tháng 3–4): rất nóng, rừng khô, nguy cơ cháy cao.
• Mùa mưa: rừng xanh tốt nhưng đường đá trơn, có thể có mưa dông chiều.
• Tháng Giêng âm lịch: đông khách hành hương đầu năm; muốn yên tĩnh thì tránh các ngày cuối tuần và rằm.

Cách đến núi Tà Cú

Từ Phan Thiết, đi quốc lộ 1 về hướng TP.HCM khoảng 30 km, cổng khu du lịch nằm ngay ven đường. Từ trung tâm TP.HCM khoảng 170–200 km tuỳ lộ trình, có thể đi cao tốc TP.HCM – Long Thành – Dầu Giây rồi cao tốc Dầu Giây – Phan Thiết, rẽ ra quốc lộ 1 tới Tà Cú. Ghép lịch trình hợp lý: sáng Tà Cú, chiều về biển Mũi Né hoặc ghé hải đăng Kê Gà.

Góc nhìn hôm nay: tượng nằm giữa rừng còn sống

Tà Cú cho thấy rõ sợi chỉ nối Phật đài với sự sống bên ngoài. Pho tượng nằm đó hơn sáu mươi năm, nhưng thứ làm nên ngọn núi là cánh rừng — nơi có khỉ, sóc, chim và những cây gỗ mà vùng khô hạn quanh đây đã mất gần hết. Nếu không có rừng, tượng chỉ là một khối bê tông trên đồi trọc.

Việc làm được ngay: nếu leo bộ, mang theo một túi đựng rác và không để lại gì trên đường mòn; tuyệt đối không cho khỉ ăn. Gặp người chặt cây, bẫy thú trong khu bảo tồn, báo cho ban quản lý khu bảo tồn hoặc kiểm lâm sở tại. Ai muốn tìm hiểu sâu hơn về sinh thái vùng này có thể tìm các tài liệu giới thiệu của khu bảo tồn thiên nhiên Tà Cú.